Önerme ve Modalite

Fahreddin er-Râzî'nin İbn Sînâ Yorumu

İbn Sînâ (ö. 428/1037), varlık-mahiyet ayrımı ve beş tümel teorisini merkeze alarak geliştirdiği mutlak ve modal önerme anlayışı sayesinde modal önermelerin çeşitleri, çelişki, düz ve ters döndürme, mutlak ve modal kıyaslar gibi konularda kendinden önceki mantıkçılardan büyük oranda ayrılmış, kendisinden sonraki İslam mantık geleneğini de derinden etkilemiş bir filozoftur. Bu etkinin sonraki dönemlere aktarılmasında en kritik role sahip isim ise İbn Sînâ’nın eserlerine yazdığı eleştirel şerhlerle tanınan büyük kelâmcı Fahreddin er-Râzî’dir (ö. 606/1210). 

Bu çalışma, İslam mantık tarihinin dönüm noktaları olarak değerlendirilen İbn Sînâ ve Râzî’yi, önerme ve modalite etrafında gelişen problemlere odaklanarak incelemekte ve bunun için şu iki soruyu cevaplamayı hedeflemektedir: Râzî tarafından büyük oranda hatları belirginleştirilen İbn Sînâcı önerme sisteminin ortaya çıkmasındaki temel etkenler nelerdir? İbn Sînâcı önerme ve modalite öğretisi karşısında Râzî nasıl bir yaklaşıma sahiptir?